Zarządzanie energią. Czy możliwe jest wpływanie na ilość zużywanej energii w firmie?

Zarządzanie energią w firmie. Ekran z danymi w formie wykresu słupkowego na układzie współrzędnych

Wiele firm myśli o zużyciu energii jako o stałym koszcie, którego nie można, ani kontrolować, ani zmniejszyć. Tymczasem sytuacja wcale nie jest tak niezależna od przedsiębiorstwa, jak mogłoby się wydawać. Właściwe zarządzanie energią może zmniejszyć roczne koszty wydatkowane na energię od 11% do nawet 40 %.  Co więcej, poprawa gospodarowania energią nie zawsze wiąże się z kosztownymi inwestycjami. Zużyciem energii można zarządzać i je zmniejszać z pomocą właściwego podejścia, co samo w sobie może wypracować znaczące oszczędności. 

Wzrastające koszty pozyskiwania energii i eksploatacji urządzeń oraz prawodawstwo unijne i krajowe skłaniają do podejmowania działań mających na celu oszczędzanie energii, a co za tym idzie – zmniejszenie stopnia oddziaływania przedsiębiorstw na środowisko. Warto wiedzieć jakie możliwości stoją przed przedsiębiorstwami w tym zakresie, żeby dobrze przygotować się do transformacji energetycznej, która w związku z sytuacją klimatyczną przyśpiesza i niesie za sobą nieuchronne zmiany w modelu produkcji i konsumpcji energii. Zarządzanie energią jest jednym z najważniejszych zagadnień pojawiających się w kontekście nowego paradygmatu użytkowania energii. Dzisiejszy tekst jest wstępem do cyklu artykułów o zarządzaniu energią, z założenia porusza zagadnienia w sposób ogólny. W kolejnych artykułach będę rozszerzał zasygnalizowane dziś wątki. 


Cieszymy się, że czytasz nasze teksty. Zapisz się do newslettera, bądź zawsze na bieżąco i zgarnij e-booka "Jak zarabiać z fotowoltaiką w firmie".

Chcę e-booka


Co to jest zarządzanie energią?

Zarządzanie energią, czy raczej zużyciem energii, bywa różnie definiowane. Mówi się o nim np. jako o systematycznym stosowaniu zarządzania i technologii do polepszenia charakterystyki energetycznej, jako o kontroli, monitoringu i prowadzeniu działań zwiększających efektywność energetyczną, czy jako o doskonaleniu efektywności energetycznej organizacji poprzez wprowadzanie szeregu środków i metod mających na celu ułatwienie realizacji zadań proenergetycznych, dzięki któremu można zapewnić organizacji nieprzerwane dostawy energii i obniżenie kosztów jej zużycia.

 Niezależnie od przyjętej definicji można założyć, że głównymi przyczynami podejmowania działań związanych z zarządzaniem zużyciem energii i surowców energetycznych są:

  • chęć zwiększenia efektywności energetycznej, a co za tym idzie – obniżenia kosztów działalności,
  • przestrzeganie przepisów prawa związanych z racjonalizacją zużycia energii,
  • sprostanie standardom wymaganym przez klientów.

 

Więcej o efektywności energetycznej w tekście: Efektywność energetyczna w firmie

 

Zarządzanie energią w firmie – korzyści

Redukcja zużycia energii to jedna z niewielu „redukcji”, która nie niesie ze sobą żadnych negatywnych skutków dla żadnej z zainteresowanych stron – ani dla właściciela firmy, ani dla pracowników, ani dla środowiska. Bezpośrednie i pośrednie korzyści wynikające z efektywnego zarządzania energią w przedsiębiorstwie przedstawia poniższa tabela:

Korzyści bezpośrednie

Korzyści pośrednie

obniżony koszt zużycia energii

poprawa kontroli nad głównymi procesami w firmie która prowadzi do zwiększenia wydajności i większej niezawodności tych procesów

zmniejszenie oddziaływania na środowisko spowodowane zużyciem energii i redukcja emisji CO2

w wielu przypadkach ograniczenie hałasu

 

zmniejszenie negatywnych skutków rosnących cen energii

poprawa poziomu komfortu w budynkach, w tym temperatury, wentylacji, natężenia światła itp.

zwiększona efektywność niektórych procesów w firmie (przykład: redukcja zużycia sprężonego powietrza w jednym z procesów, pozwala wykorzystać jego nadwyżkę w innym miejscu)

obniżone koszty utrzymania sprzętu/maszyn wynikające z lepszego ich funkcjonowania,

zwiększona wydajność produkcji/usług

redukcja przestojów,

poprawa wydajności sprzętu/maszyn w firmie

ograniczenie wytwarzania odpadów,

 

mniejsze zużycie wody

 

Korzyści pośrednie mogą się nieco różnić w zależności od branży przedsiębiorstwa, niemniej prawie zawsze występuje tu wartość finansowa wynikająca z oszczędności energii, często przekraczająca wartość finansową oszczędzanej energii.

Zarządzanie energią w przedsiębiorstwie

Zarządzanie energią w firmie, jeśli ma przynieść spodziewane korzyści, powinno być realizowane w pięciu oddzielnych etapach, kolejno wdrażanych w procesie stałego zwiększania efektywności.

  1. POLITYKA ENERGETYCZNA - ustalana jest przez starszą kadrę kierowniczą, określa ogólne kierunki działań zmierzające do poprawy efektywności energetycznej i innych celów polityki energetycznej.
  2. PLANOWANIE - określenie głównych źródeł zużycia energii i potencjalnych możliwości jej oszczędzania. Ustalenie kolejności i priorytetów w działaniach zmierzających do oszczędzania energii, wskazanie celów i opracowanie planów działań zgodnych z polityką energetyczną.
  3. WDROŻENIE I UTRZYMANIE - zaangażowanie pracowników we wdrażanie poszczególnych celów i zapewnienie lepszego wykorzystania energii staje się częścią codziennej rutyny w takich procesach, jak zakupy, naprawy i utrzymanie ruchu, projektowanie oszczędnych energetycznie procedur itp.
  4. KONTROLA I DZIAŁANIA KORYGUJĄCE - monitorowanie wszystkich istotnych procesów i działań powodujących zużycie energii. Podejmowanie działań prewencyjnych i korygujących.
  5. KONTROLA PRZEZ ZARZĄD - zarząd okresowo sprawdza stan wdrożenia planu i poszczególnych celów oraz wyniki kontroli wykonania, aby zapewnić stały poziom procesu w świetle zaangażowania zespołu w stopniowe ulepszanie zarządzania energią.

Większość firm, które stosują nowoczesne zarządzanie energią, obniżyły swoje rachunki za energię, a przy tym, jako wynik tego zarządzania, zmniejszyły zużycie wody i poprawiły gospodarowanie odpadami. Poprawiły ogólną wydajność swoich zakładów i zwiększyły konkurencyjność. Ponadto uzyskały łatwiejszy dostęp do finansowania zewnętrznego dzięki zwiększeniu stopnia zaufania inwestorskiego. W dłuższej perspektywie standardy zarządzania energią gwarantują trwałość wprowadzonych usprawnień oraz zapewniają stałe doskonalenie zarządzania energią powodujące coroczne obniżanie kosztów dzięki optymalizacji zużycia energii.*

Wdrożenie zarządzania energią odbywa się za pomocą specyficznych technik i narzędzi. Kluczowe techniki to audyty energetyczne, monitorowanie i analizy porównawcze, natomiast kluczowe narzędzia to systemy zarządzania energią i powiązane standardy. W kolejnych akapitach przyjrzymy się głównym standardom określany przez normę ISO 500001 oraz pożytkom płynącym z audytów i stosowania systemu zarządzania energią.

System zarządzania energią. Co to jest?

Zarządzanie energią w firmie nie może być traktowane jako jednorazowy projekt. Jeśli firmie naprawdę zależy na poprawie swojej efektywności energetycznej, to musi stale monitorować swoją działalność aby wynajdywać możliwości ciągłego polepszania swojego wyniku energetycznego. Do tego służą m.in. systemy zarządzania energią.

System zarządzania energią to technologia, która szybko zyskuje na popularności na całym świecie. Działania, które za nią stoją, stają się coraz lepsze, a energia słoneczna i akumulatory na małą skalę stają się bardziej opłacalne.

Na rynku jest obecnych wiele tego rodzaju produktów, ich implementacja będzie różnić się w zależności od przedsiębiorstwa i jego potrzeb. Obecnie najbardziej korzystnym wydaje się wybór inteligentnego systemu, który oferuje monitoring zużycia mediów w czasie rzeczywistym, pozwala na generowanie raportów i zestawień historycznych, a także daje możliwość automatycznego sterowania powtarzalnymi procesami, by odciążyć od tych czynności pracowników.

Przykładem takiego inteligentnego systemu zarządzania energią jest Lerta Energy Intelligence, dzięki któremu firma jest wstanie dokładnie zmierzyć, jak zużywa energię, gdzie ona, mówiąc kolokwialnie, ucieka, dowiedzieć się, gdzie istnieją obszary do poprawy, wywnioskować co trzeba zrobić, by podwyższyć efektywność energetyczną, a także zautomatyzować część procesów związanych np. ze sterowaniem ogrzewaniem, czy chłodzeniem.

Dodatkową zaletą jest integracja z Wirtualną Elektrownią Lerta, dzięki czemu przedsiębiorstwo może korzystać z możliwości dodatkowego zysku w postaci uczestnictwa w programach np. na rynku mocy, czyli programu DSR, pozwalającym zyskać nawet kilkaset tysięcy na samej tylko gotowości do ograniczenia poboru energii w przypadku wezwania do takiej redukcji. Jeśli wezwania nie będzie, pieniądze i tak są wypłacane.

 

O korzyściach z monitoringu zużycia energii przeczytasz w tekście: Smart metering. Inteligentne pomiary przyszłością przemysłu

 

Zarządzanie energią ISO 500001

Przy planowaniu wdrożenia zarządzania energią warto się zastanowić nad tym, by system był zgodny z normą ISO 50001. Dla części firm, zwłaszcza zużywających duże ilości energii, taka certyfikacja będzie korzystna, w innych wypadkach może wystarczyć deklaratywna zgodność systemu normą. Nie daje to jednak żadnego formalnego potwierdzenia tego faktu przez niezależną jednostkę certyfikującą.

Podobnie jak w przypadku innych systemów zarządzania, certyfikacja systemu zarządzania energią ma charakter dobrowolny i może być wykonana w dowolnym momencie po wprowadzeniu planowego zarządzania energią.

Każde wprowadzenie systemu (certyfikowanego bądź nie) niesie ze sobą konkretne korzyści. Pozyskana wiedza przyczyni się do poprawy efektywności i konkurencyjności wytwarzania przez przedsiębiorstwo. Efektem tego będzie redukcja wpływu na środowisko, np. poprzez zmniejszenie emisji. Regularne audyty i przeglądy pomagają także na szybsze wykrycie awarii i anomalii w funkcjonowaniu urządzeń a dzięki lepiej zorganizowanemu mierzeniu także ocenić ich koszty.

*Na podstawie opracowania Decarb Europ, rozdz. Zarządzanie energią. dr. Bernarda Gindroza, Przewodniczącego CEN/CENELEC forum sektora do spraw zarządzania energią.

  


Chcesz dowiedzieć się więcej o wirtualnej elektrowni i zarządzaniu energią, a może planujesz założenie fotowoltaiki?
Zamów Kontakt